Tata Rallis M-45

▸ यामध्ये मॅन्कोझेब ७५% डब्ल्यू.पी. (Mancozeb 75% WP) Wettable Powder हा रासायनिक घटक असतो.

▸ डायथिओकार्बामेट्स (Dithiocarbamates), इथिलीन-बिस-डायथिओकार्बामेट (EBDC)

▸ बुरशीनाशक प्रकार: स्पर्शजन्य (Contact)

▸ स्पर्शजन्य असल्यामुळे हे फवारणीनंतर वनस्पतीमध्ये किंवा पानात शोषले जात नाही. त्याऐवजी, हे पानांच्या आणि वनस्पतीच्या पृष्ठभागावर राहून एक ‘संरक्षक थर’ (Protective Layer) तयार करते, ज्यामुळे बुरशीचा थेट संपर्क वनस्पतीशी येत नाही.

▸ क्रिया प्रकार: फक्त प्रतिबंधात्मक (Preventive)

▸ हे बुरशीनाशक बुरशीचे बीजाणू (Spores) अंकुरित होण्याआधीच नष्ट करते. त्यामुळे रोग येण्यापूर्वी किंवा रोगाची लक्षणे दिसण्याआधी वापरल्यास हे पिकाचे सर्वोत्तम प्रतिबंधात्मक संरक्षण करते.

▸ मॅन्कोझेब (Mancozeb) हे ‘बहु-स्थळी क्रिया करणारे’ (Multi-site Action) गटातील बुरशीनाशक आहे.

▸ फवारणी

▸ Mancozeb 75 % WP खालील बुरशी व त्यामुळे होणाऱ्या बुरशीजन्य रोगांवर नियंत्रण करते, त्यामुळे खालील रोगांची लक्षणे दिसल्यास तुम्ही या बुरशीनाशक ची फवारणी करावी. परंतु हे प्रतिबंधात्मक नियंत्रण करते.

▸ Mancozeb 75 % WP खालील बुरशी व त्यामुळे होणाऱ्या बुरशीजन्य रोगांवर नियंत्रण करत नाही,त्यामुळे खालील रोगांची लक्षणे दिसल्यास दुसऱ्या बुरशीनाशक ची फवारणी करावी.

▸ फवारणीसाठी : 1.5 ते 2 ग्रॅम प्रती लीटर
▸आळवणीसाठी : 1.5 ते 2 ग्रॅम प्रती लीटर
▸ ठिबकसाठी : 500 ग्रॅम प्रती एकर

‘क्रॉस रेझिस्टन्स’ टाळणे (Avoid Cross-Resistance):
▸ शास्त्रीय कारण: मॅन्कोझेब हे ‘डायथिओकार्बामेट’ (Dithiocarbamate – FRAC M03) गटातील बुरशीनाशक आहे. जरी याच्या विरोधात रेझिस्टन्स येण्याची शक्यता अत्यंत कमी (Very Low Risk) असली, तरी एकाच गटातील इतर बुरशीनाशके (उदा. झिनेब, प्रोपिनेब/अँट्राकोल) आणि मॅन्कोझेब यांची कार्यपद्धती मिळतीजुळती आहे.
▸ टीप: सतत फक्त मॅन्कोझेब किंवा प्रोपिनेब वापरू नका. अधूनमधून ‘कॅप्टन’ (Captan) किंवा ‘कॉपर’ (Copper) सारख्या वेगळ्या गटातील स्पर्शजन्य बुरशीनाशकांचा वापर करा.

‘मोड ऑफ ॲक्शन’ मध्ये बदल (Rotate Mode of Action):
▸ शास्त्रीय कारण: हे ‘मल्टी-साईट’ (Multi-site) बुरशीनाशक आहे. हे बुरशीच्या श्वसन क्रियेत, लिपिड निर्मितीत आणि प्रथिनांच्या कार्यात अनेक ठिकाणी अडथळा आणते. त्यामुळे बुरशीला स्वतःमध्ये बदल करून याला विरोध करणे जवळजवळ अशक्य असते. म्हणूनच याला ‘युनिव्हर्सल पार्टनर’ मानले जाते.
▸टीप: हे बुरशीनाशक स्वतः ‘रेझिस्टन्स ब्रेकर’ म्हणून काम करते. त्यामुळे जेव्हा तुम्ही ‘हाय रिस्क’ बुरशीनाशक (उदा. स्ट्रोबिल्युरिन किंवा ट्रायझोल) वापरता, तेव्हा त्या दोन फवारण्यांच्या मध्ये मॅन्कोझेबची फवारणी घेतल्यास रेझिस्टन्स साखळी तुटते.

‘टँक मिक्स’ धोरण (Tank Mix Strategy):
▸ शास्त्रीय कारण: मॅन्कोझेब हे सर्वात सुरक्षित ‘टँक मिक्स पार्टनर’ आहे. ‘सिंगल साईट’ बुरशीनाशकांना (उदा. मेटलॅक्झील, सायमोक्झानील, कार्बेन्डाझिम) बुरशी लवकर दाद देत नाहीशी होते. अशा वेळी त्या बुरशीनशकांना संरक्षण देण्यासाठी मॅन्कोझेबचा वापर केला जातो.
▸ टीप: आंतरप्रवाही बुरशीनाशकांचा (Systemic Fungicide) प्रभाव टिकवून ठेवण्यासाठी आणि रेझिस्टन्स टाळण्यासाठी त्यांच्यासोबत नेहमी मॅन्कोझेब मिसळून फवारावे (उदा. मेटलॅक्झील + मॅन्कोझेब किंवा कार्बेन्डाझिम + मॅन्कोझेब).

वापराची वारंवारता (Frequency of Application):
▸ नियम: हे कमी धोक्याचे (Low Risk) बुरशीनाशक असल्याने हंगामात ३ ते ५ वेळा वापरता येते.
▸ टीप: पावसाळी हंगामात किंवा ढगाळ वातावरणात बुरशीचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी दर ७ ते १० दिवसांनी याचा वापर करणे सुरक्षित आणि प्रभावी आहे.

उपचारात्मक पेक्षा प्रतिबंधात्मक वापर (Preventive over Curative):
▸ शास्त्रीय कारण: मॅन्कोझेब हे शुद्ध ‘स्पर्शजन्य’ (Contact) बुरशीनाशक आहे. हे बुरशीचे बीजाणू (Spores) अंकुरित होण्याआधीच मारते. एकदा बुरशी पानाचा आत शिरली (Infection झाले), की मॅन्कोझेब तिला मारू शकत नाही.
▸ टीप: रोगाची लक्षणे दिसण्याची वाट पाहू नका. रोग येण्यापूर्वीच (Preventive) याचा वापर करणे हाच सर्वोत्तम उपाय आहे. रोग आल्यावर याचा एकटा वापर करू नका, त्यासोबत आंतरप्रवाही बुरशीनाशक वापरा.

योग्य डोस आणि कव्हरेज (Optimal Dose & Selection Pressure):
▸ शास्त्रीय कारण: हे बुरशीनाशक पानामध्ये शोषले जात नाही, ते फक्त पानांच्या पृष्ठभागावर राहते. त्यामुळे पानाचा जो भाग बुरशीनाशकाने भिजला नाही (Poor Coverage), तिथे बुरशी वाढू शकते.
▸ टीप: फवारणी करताना पानांच्या वरच्या आणि खालच्या बाजूला पूर्ण कव्हरेज मिळेल याची खात्री करा. पावसाळ्यात पानावर बुरशीनाशक टिकून राहण्यासाठी चांगल्या दर्जाचे ‘स्टिकर’ (Sticker/Spreader) नक्की वापरा.

▸विस्तृत श्रेणीतील नियंत्रण (Broad Spectrum Control) – करपा (Early & Late Blight), पानावरील ठिपके (Leaf Spot), तांबेरा (Rust), डाऊनी मिल्ड्यू (Downy Mildew) आणि फळकूज यांसारख्या अनेक बुरशीजन्य रोगांवर अत्यंत प्रभावी.

▸ स्पर्शजन्य क्रिया (Contact Action) – हे स्पर्शजन्य बुरशीनाशक आहे. फवारणीनंतर हे पानांच्या पृष्ठभागावर पसरून एक ‘संरक्षक कवच’ (Protective Layer) तयार करते, ज्यामुळे बुरशी पिकाच्या आत शिरू शकत नाही.

▸ प्रतिबंधात्मक कार्य (Preventive Action) – हे प्रामुख्याने रोग येण्याआधी (Preventive) वापरण्याचे बुरशीनाशक आहे. हे बुरशीचे बीजाणू (Spores) अंकुरण्याआधीच त्यांना नष्ट करते, त्यामुळे पिकाचे सुरुवातीपासूनच रक्षण होते.

▸ पोषक घटकांचा पुरवठा (Nutritional Value) – यामध्ये ‘मँगनीज’ (Mn) आणि ‘झिंक’ (Zn) हे आवश्यक सूक्ष्म अन्नद्रव्ये उपलब्ध असतात. यामुळे बुरशी नियंत्रणासोबतच पिकाची पाने हिरवीगार राहतात आणि प्रकाश संश्लेषण क्रिया सुधारते.

▸ WP स्वरूप (Wettable Powder) – हे पाण्यात मिसळणारी पावडर (WP) स्वरूपात उपलब्ध आहे. हे इतर कीटकनाशके आणि बुरशीनाशकांसोबत मिसळण्यासाठी (Tank Mix) सर्वात सुरक्षित आणि सुसंगत औषध आहे.

▸ रेझिस्टन्स मॅनेजमेंट (Resistance Fighter) – हे ‘मल्टी-साईट’ (Multi-site) ॲक्शन असल्यामुळे बुरशीला या बुरशीनाशकाचा रेझिस्टन्स (प्रतिकारशक्ती) तयार करता येत नाही. त्यामुळे वर्षानुवर्षे वापरूनही याचा रिझल्ट कमी होत नाही.

↔️ टेबल पूर्ण पाहण्यासाठी डावीकडे सरकवा

उत्पादन	फोटो	पॅकिंग	किंमत	खरेदी
Swal Manzeb		250 ग्रॅम	₹ —	View
UPL Dithane M45		250 ग्रॅम	₹ —	View
Mahindra Zeal M45		250 ग्रॅम	₹ —	View
Tata Rallis M45		250 ग्रॅम	₹ —	View
Dhanuka M45		250 ग्रॅम	₹ —	View
Coromandal Marlet		250 ग्रॅम	₹ —	View
Krishi Rasayan CM 75		250 ग्रॅम	₹ —	View
Syngenta Abic		250 ग्रॅम	₹ —	View

भुरी आली होती पण Galileo फवारणी दिल्यावर 3–4 दिवसात छान परिणाम दिसला. पानं healthy आणि चमकदार झाली.

पानांवर रिंग सारखे डाग आले होते. Galileo + एक contact fungicide दिल्यावर रोग वाढ थांबली. उत्पादनातही स्पष्ट फरक!

द्राक्ष बागेत powdery mildew वाढत होता. Galileo दिल्यावर fungal spread पूर्ण थांबला आणि पिकाचा shine खूप वाढला.

सोयाबीनमध्ये छोटे-छोटे ठिपके होते. Galileo दिल्यावर 3 दिवसात improvement दिसली आणि spread थांबला.